Hafta sonunda hem AK Parti’nin 25. Kuruluş Yıldönümü programı hem de Fenerbahçe’nin ilk lig maçı nedeniyle Ankara'da bulunarak takımı sahada canlı gözlemleme fırsatı buldum. Ne yazık ki edindiğim izlenimler, şampiyonluk yarışı adına hiç hoş değildi.
Elbette “Sezon daha yeni başladı” diyerek iyimser bir tablo çizenler olacaktır. Ancak var olan köklü problemleri “daha ilk hafta”, “sezon uzun”, “telafi edilir” diyerek geçiştirmek artık mümkün değildir. Çünkü Fenerbahçe'nin artık kaybetmeye tahammülü kalmadı. Uzun süredir şampiyonluk hasreti çeken bir kulübün sezon başlangıcındaki temel amacı bellidir: Lige güçlü başlayacaksın, seri galibiyetler alacaksın, rakiplerinin önüne geçeceksin, puan kayıplarını en aza indireceksin ve zirve yarışının psikolojik üstünlüğünü daha ilk haftalardan kuracaksın. Fenerbahçe'nin hedefi bu kadar açıkken, Gençlerbirliği deplasmanında ortaya konulan görüntünün kurumsal ve teknik düzeyde ciddi şekilde sorgulanması gerekir.
Mesele Rotasyon Değil, Oyuncu ve Teknik Kadro Zihniyetindeki Eksikliklerdir
Fenerbahçe'nin oyuncu grubu ve teknik ekibinin, lig maçlarına yaklaşımında uzun süredir tartışılması gereken yapısal bir problem olduğunu düşünüyorum. Sezonun ilk lig maçına çıkan bir takımın, rakiplerinin puan kaybettiği bir haftayı avantaja çevirmesi gerekirken sahada sanki sıradan bir hazırlık karşılaşmasına çıkılıyormuş gibi bir görüntü vermesi kabul edilebilir değildir.
Üstelik yaz aylarında Ankara'da deplasman oynamanın şartları bellidir. Bu karşılaşma, fiziksel koşullar açısından kış aylarında oynanacak bir Ankara deplasmanına göre çok daha yönetilebilir bir ortamda oynandı. Rakiplerin puan kaybettiği bir haftada kazanarak daha ilk günden psikolojik üstünlük kurma fırsatı varken, Fenerbahçe bu avantajı değerlendiremedi. Gençlerbirliği'nin kadro değişimi, sezon öncesindeki hazırlıkları ve kulübün içinde bulunduğu sportif şartlar dikkate alındığında, Fenerbahçe'nin sahada çok daha domine ve güçlü bir oyun ortaya koyması beklenirdi. Fakat takım, şampiyonluk hasretini sona erdirecek o güçlü başlangıcı yapamadı. Daha da önemlisi, bu performansın gerekliliğini; takımın, kulübün, taraftarın ve yönetimin huzurunun sportif sonuçlarla doğrudan bağlantılı olduğunu sahada yeterince hissettiren bir takım görüntüsü de verilemedi. İşte asıl problem tam olarak burada başlıyor.
Avrupa Hedefi, Lig Şampiyonluğunun Alternatifi Olamaz
Fenerbahçe'nin Avrupa'da yoluna devam etmesi ve Şampiyonlar Ligi'ne kalma mücadelesi elbette çok değerlidir. Ancak Avrupa vizyonu, Süper Lig şampiyonluğunun asla bir alternatifi ya da tesellisi değildir. Fenerbahçe'nin oyuncusuna, teknik ekibine ve bütün organizasyonuna anlatılması gereken temel gerçek şudur: Fenerbahçe şampiyonluk için mücadele etmek zorundadır. Takım seri galibiyetlerle başlamalı, puan kayıplarını en aza indirmeli ve iyi futbol oynamalıdır.
Mümkünse maçların ilk bölümünde rakibini baskı altına almalı, oyunun kontrolünü ele geçirmeli, gereken skoru bulmalı ve sonrasında oyunu profesyonelce yönetmelidir. Bunun yerine Ankara'da panik, telaş, dağınıklık, oyunun kontrolünü zaman zaman kaybetmiş bir takım ve skor geriye düştüğünde çözüm üretmekte zorlanan bir yapı izledik.
Fenerbahçe'ye gelen her futbolcu, buranın sıradan bir kulüp olmadığını anlamak zorundadır. Buraya gelen bir profesyonel sadece yüksek maaş almak, prim kazanmak, Avrupa kupalarında boy göstermek veya kariyerine yeni bir satır eklemek için gelmemelidir. Buraya gelen futbolcu, Fenerbahçe'yi şampiyon yapmak için gelmelidir. Profesyonellik yalnızca sözleşmede yazan rakamlardan ibaret değildir; profesyonellik antrenmanda, mücadelede, disiplinde, saha içindeki sorumlulukta, yenilgiye verilen tepkide ve takım arkadaşına karşı gösterilen fedakârlıkta ortaya çıkar. Bir futbolcunun mağlubiyet sonrasında ortaya koyduğu reaksiyon da bu profesyonelliğin hayati bir parçasıdır. Benim açımdan mesele yalnızca “oyuncu iyi oynadı mı?” sorusu değildir; asıl soru, oyuncunun Fenerbahçe aromasının gerektirdiği sorumluluğu ve aidiyet duygusunu taşıyıp taşımadığıdır.
Kulübeden Bana Yansıyanlara Gelince;
Maça başlayan ilk 11'de önemli ölçüde rotasyon tercihi yapıldı. Ancak bu durum beraberinde haklı soruları getiriyor: Neden bu oyuncular yeterince hazır görünmedi? Neden maç temposu konusunda ciddi soru işaretleri oluştu? Neden Fenerbahçe'nin kulübesi oyunun gidişatını değiştirecek bir reaksiyonu ortaya koyamadı? Gençlerbirliği karşılaşmasında uzun süre düzenli oynamayan bazı futbolcuların hazır olma düzeyi ciddi bir tartışma yarattı. İrfan Can Kahveci, Mert Müldür, Oğuz Aydın ve diğer oyuncular üzerinden ortaya çıkan performans tartışması yalnızca bireysel bir formsuzluk meselesi değildir. Takımın genel fiziksel hazırlığı, rotasyon planı ve oyuncuların maça hazırlanma biçimi kurumsal olarak sorgulanmalıdır.
Fenerbahçe'nin açık alanda savunma hattı ile orta ve ön bölge arasındaki mesafeleri zaman zaman fazla açtığı, kompaktlığını kaybettiği anlar gördük. Bloklar arasındaki bağlantı koptu, ikinci toplar yeterince kazanılamadı ve rakip geçişlerinde takımın dengesi bozuldu. Ön alan baskısı sürdüremediği için takım zaman zaman yaklaşık 60 metrelik bir alana yayıldı. Bu kadar geniş bir alana oynadığınızda hem rakibin geçişlerine alan açarsınız hem de fiziksel yükü artırırsınız. Nitekim Gençlerbirliği'nin ilk golüne giden süreçte bu yapısal sorunların izlerini net bir şekilde gördük.
Fenerbahçe forvetleri önde baskıya çıktığında, Milan Škriniar ve Nathan Aké'nin savunma arkasına atılabilecek uzun toplara karşı mesafeyi korumaya çalıştığını gördük. Bunun doğal bir sonucu vardır; stoperler fazla öne çıktığında arkalarındaki alan büyür ve geriye atılan hızlı toplarda rakip oyuncuyu yakalama riski artar. Rakip teknik heyet de bu zafiyeti doğru değerlendirdi. Savunmadan uzun oynayarak Fenerbahçe stoperlerini geriye doğru koşturdu ve kanat oyuncularını çizgide kullanarak savunma genişliğini artırdı. Amaç doğrudan kaleye gitmek değil; önce Fenerbahçe'nin presini kırmak, takımın mesafelerini açmak, öndeki oyuncuları geriye koşturmak ve sabırla oyunun dengesini bozmaktı. Sonuçta ikinci toplar rakipte kaldı, baskı kırıldı ve Fenerbahçe'nin öndeki oyuncuları tekrar geriye koşmak zorunda kaldı. Bu koşuların fiziksel yükü arttıkça presin şiddeti düştü, kanatlar ve bekler rakibi sıkıştıramadı ve takımın ön tarafı ile savunması farklı sistemler oynamaya başladı.
"Yana ve Geriye" Pas Taraftara Baskılı Oyun İllüzyonu Yarattı:
Fenerbahçe'de zaman zaman gördüğümüz yatay ve geriye doğru pas trafiği, topun takımda kaldığı ve oyunun kontrol edildiği izlenimi oluşturabiliyor. Fakat topa sahip olmak ile oyunu kontrol etmek aynı şey değildir. Top sürekli sizde olabilir ancak rakip savunmayı hareket ettirmiyor, dikine ilerlemiyor ve skor tehdidi yaratmıyorsanız bu sahiplenme sonuç üretmez. Geçmişte bu tür oyunların bazı dönemlerde, örneğin Vitor Pereira veya Aykut Kocaman dönemlerinde başarılı olduğunu gördük. Fakat o sistemlerde Jay-Jay Okocha veya Alex de Souza gibi "koşma, topu koştur" anlayışını sahaya yansıtacak, sıkışan oyunu bir duran topla ya da kilit pasla açacak dahi 10 numaralarınızın olması gerekirdi.
Eğer Pierre van Hooijdonk, Nicolas Anelka, Cristian Baroni, Raul Meireles gibi yaratıcı ve skor katkısı sağlayan oyuncuların yanında Tuncay Şanlı, Stephen Appiah, Marco Aurélio gibi süpürücü ve dinamik orta sahalarınız; Ferdi Kadıoğlu, Mehmet Yozgatlı, Gökçek Vederson gibi hızlı kanat profilleriniz; defansta ise Fabio Luciano veya Uche Okechukwu gibi özellikleri oyun modelinizle örtüşen stoperleriniz varsa bu sistem işler. Ancak modern futbol değişti, oyun formatları gelişti ve fiziksel gereklilikler tamamen evrildi. Artık Avrupa'nın üst seviyesinde başarı elde eden takımlar, yalnızca yetenekli oyuncularla değil; yüksek yoğunlukta koşabilen, geçişleri kusursuz yöneten, alan paylaşımını doğru yapan ve farklı senaryolara anında cevap verebilen dinamik kadrolarla kuruluyor.
Fenerbahçe Doğru Oyuncu Profili ve Altyapı Reformuna İhtiyaç Duyuyor:
Türkiye'deki transfer piyasasında zaman zaman kariyerinin farklı aşamalarındaki oyunculara yönelmek doğal karşılanabilir. Ancak transfer politikasının yalnızca isim ve geçmiş başarılar üzerinden şekillenmesi asla yeterli değildir. Oyuncunun yaşı, fiziksel geçmişi, sakatlık raporları, oyun tarzı, gelişim potansiyeli, pozisyon gereklilikleri ve takımın oyun modeline uyumu bilimsel verilerle değerlendirilmelidir. Bu nedenle yıllardır aynı şeyi söylüyorum: Altyapı, altyapı, altyapı! Ülke ve milliyet farkı gözetmeksizin ciddi akademiler kurulmalı, genç oyuncuların rekabet ortamında gelişmesi sağlanmalı ve A takım ile altyapı arasında gerçek bir futbol felsefesi oluşturulmalıdır.
Gerçek performans almak istiyorsanız fiziksel kapasiteleri de doğru ölçmek zorundasınız. Her oyuncudan aynı kilometreyi veya aynı sprint mesafesini beklemek bilimsel değildir. Futbolda fiziksel yük; pozisyona, oyun modeline, oyuncunun rolüne ve maçın senaryosuna göre değerlendirilmelidir. Toplam koşu mesafesinin yanında yüksek hızlı koşular, sprintler, hızlanma-yavaşlama sayıları, yoğunluk, tekrar sprint kapasitesi ve toparlanma verileri dikkate alınmalıdır.
Avrupa'nın üst düzey kulüplerinde oyuncunun performansı yalnızca sahada yaptığı kilometreyle ölçülmez; beslenmeden vücut kompozisyonuna, uyku kalitesinden antrenman verilerine ve psikolojik hazırlığa kadar çok sayıda veri birlikte değerlendirilir. Fenerbahçe'nin de bu bilimsel sistemleri çok daha ileri bir noktaya taşıması gerektiğine inanıyorum.
Bu bağlamda, Marco Asensio’nun oyundaki rolü de ayrıca taktiksel olarak değerlendirilmelidir. Asensio yeterince önde baskı yapmadığında veya bloklar arasındaki bağlantıyı sağlayacak o kritik koşuları gerçekleştirmediğinde, orta saha oyuncuları ileriye doğru riskli bağlantılar kurmak yerine güvenli limana kaçarak yana ve geriye oynamaya başlıyor. Bu noktada yalnızca futbolcuyu suçlamak kolaycılık olur; hazırlık süreci, kondisyon, oyun rolü, takım arkadaşlarının pozisyonları ve teknik ekibin planı birlikte analiz edilmelidir. Arkada stoperlerin arkaya adam kaçırma korkusuyla öne çıkamadığı, ön alanın baskıyı sürdüremediği bir yapıda orta sahanın tek başına ileri fırlaması riskli hale gelir. Yani her zafiyet birbirini zincirleme tetikler ve sonuçta karşımızda pas kanalları kapanmış, temposu düşmüş, risk almayan ve kendi karakterini değil, rakibin izin verdiği oyunu oynayan bir Fenerbahçe kalır.
Reaksiyon Kalitesi ve Normalleşen Mağlubiyetler
Gençlerbirliği ikinci golü atıp skoru 2-1'e getirdiğinde, Fenerbahçe'nin oyunundaki gerginlik ve zihinsel kırılma çok daha belirgin hale geldi. Büyük takımın göstermesi gereken reaksiyon nettir:
“Gol yedik, şimdi oyunu yeniden kuruyoruz.” Ancak Fenerbahçe’nin verdiği görüntü zaman zaman “Şimdi ne yapacağız?” çaresizliğine dönüştü.
Bu kabul edilebilir bir durum değildir. Fenerbahçe gibi bir takım skor geriye düştüğünde sahada birbirine bakıp çözüm bekleyemez. Çözüm; teknik ekip tarafından önceden oluşturulan oyun planı, zihinsel dayanıklılık, mobilite ve reaksiyon alışkanlıklarının oyuncular tarafından sahaya yansıtılabilmesidir.
Bir futbolcunun adı veya piyasa değeri ne olursa olsun, Fenerbahçe formasıyla sahaya çıktığında takımın ortak oyununa katkı vermek zorundadır. Pres yapmayacaksa, koşu sorumluluğunu yerine getirmeyecekse, Avrupa maçı ile lig maçı arasında kendine performans önceliği belirleyecekse, bloklar arası bağlantıyı kurmayıp savunmasına yardım etmeyecek ve oyunu yönlendirecek futbol aklını ortaya koymayacaksa; o zaman bu organizasyonun yapısal bileşenleri ciddi şekilde sorgulanmalıdır. Fenerbahçe formasının ağırlığı, tüm geçici isimlerden büyüktür.
Fenerbahçe'nin ekonomik ve kurumsal imkanları devasadır. Muazzam bir taraftar kitlesi, sponsorluk ve ticari gelir kaynakları, bilet ve loca satışları, Fenerium gibi güçlü bir markası, Türkiye'nin en başarılı amatör spor yapılanmaları, büyük bir stadyumu, tesisleri ve güçlü bir marka değeri vardır. Peki, yıllardır ligde bir türlü gelmeyen başarının karşılığı nerede? Transferlere, bonservislere ve maaşlara bu denli ciddi kaynaklar ayrılıyorsa, sportif performans ile ekonomik güç arasındaki uçurum rasyonel bir şekilde sorgulanmalıdır. Çünkü taraftara sadece “Para harcadık” demek bir başarı kriteri değildir. Başarı; o paranın sahada puana, mücadeleye, karakterli oyuna ve kupaya dönüşmesidir.
Bir kulübün karşı karşıya kalabileceği en büyük tehlike mağlubiyet değil, mağlubiyetin normalleşmesidir.
“Olur böyle şeyler”, “Daha çok maç var”, “Rakipler de puan kaybedecek”, “Takım zamanla oturur” cümleleri bu kulübün içini kemiren asıl virüstür.
Hayır! Fenerbahçe'nin yıllardır ihtiyacı olan şey tam olarak bu mazeret cümlelerinin tersidir. Kaybetmeyi asla normalleştirmeyen sert bir futbol aklıdır. Teknik ekipten oyuncusuna kadar herkesin yenilginin ardından mazeret değil, çözüm üretmesi gerekir. Profesyonellik sadece 90 dakika boyunca değil, mağlubiyetin ardından verilen zihinsel reaksiyonda da ortaya çıkar.
İsmail Kartal Güven Veriyor Ama Zamanı Yok
İsmail Kartal, Fenerbahçe'deki dördüncü dönemine başladı. Kendisine inanıyor ve Fenerbahçe'nin temel problemlerini geçmiş deneyimlerinden ötürü çok iyi bildiği için güveniyorum. Ancak oyuncuya dayalı, kişisel ilişkiler üzerinden ilerleyen ve sistemin geri planda kaldığı o eski yapıdan artık tamamen çıkılması gerekiyor. İsmail Kartal'ın yalnızca samimiyet ve güven ilişkisi üzerinden değil, tamamen kurumsal bir sisteme dayalı takım kurgulaması şarttır. Futbolcuya görev vermek, o görevin uygulanmasını denetlemek ve uygulanmadığında gerekli sportif müdahaleyi anında yapmak teknik direktörlüğün temel sorumluluğudur. İsmail Hoca düşüncesini ve beklentisini futbolcuya gerektiğinde çok net biçimde dikte etmelidir; çünkü bu camiada kimsenin "zamanı yok". Duygusal değil, profesyonel davranmalıdır. Tecrübesini konuşturmalı ve yarışmacı olmaktan öte, iş verimliliğini ve hedef odaklı takım yapısını temel alan bir sistem kurmalıdır.
Benim görüşüm nettir: Ligde kendi sahasında puan kayıplarının artması ve deplasmanlarda ciddi puan kayıplarının yaşanması halinde, aranan o huzur ortamı zaman içinde gergin bir atmosfere dönüşebilir. Şampiyonlar Ligi'ne kalıp kalmamak işin özünü değiştirmez; Fenerbahçe'nin asıl gerçek sınavı her zaman yerel ligdir. Eğer bu şampiyonluk inadı gerçekleşecekse, bunu yapacak isim İsmail Hoca'dır; buna inanıyorum. Ancak bunun için bugünden itibaren oyunun, performansın ve saha içi sonuçların yükselmesi gerekir.
Fenerbahçe’ye Önerim Psikolojik Dayanıklılık (Resilience) ve NFL Modeli
Ben bunu yıllardır her platformda dile getiriyorum. Fenerbahçe'nin yalnızca formasyon ve taktikle ilgili dönemsel bir problemi yok; bu kulübün temel sorunu psikolojik dayanıklılık, yani literatürdeki adıyla resilience problemidir. Fenerbahçe kırılma anlarını yönetmekte zorlanıyor. Maçın kritik bölümünde rakip baskı kurduğunda takımın zihinsel direnci bir anda düşebiliyor, skor geriye geldiğinde futbolcuların karar kalitesi olumsuz etkilenebiliyor. Rakip hata yaptığında bunu değerlendirmek yerine kendi hatalarının etkisinde kalabiliyor ve rakibin ne yaptığına bakmaktan kendi oyun kimliğini sahaya yansıtmayı unutabiliyor. Bu yalnızca basit bir futbol problemi değildir; bu, takım karakteri ve organizasyon kültürü içinde ele alınması gereken kronik bir sorundur ve kesinlikle çözümü vardır.
Peki, bu noktada NFL (Amerikan Futbolu) modellemesi Fenerbahçe'de neden örnek alınmalı? Amerikan futbolu, dünyanın en yüksek fiziksel temas içeren profesyonel sporlarından biridir. Ancak orada da yalnızca fiziksel güç yeterli değildir; oyuncunun zihinsel olarak hazırlanması, sarsılmaz bir takım kültürünün oluşturulması, sorumluluk paylaşımı ve kriz anlarına hazırlık da profesyonel yapının bir parçasıdır. NFL'de oyuncular ve kulüp çalışanları için mental sağlık, sosyal bağlılık, dayanıklılık (resilience) ve akran desteğine yönelik muazzam işleyen kurumsal mekanizmalar bulunmaktadır. Yani mesele sadece “çık sahaya, oyna” sığlığı değildir. Oyuncunun zihnini hazırlamak, takım olmayı, birbirine güvenmeyi, zor anlarda arkadaşının açığını kapatmayı ve kişisel egoyu takım hedefinin arkasına koymayı öğretmektir.
Burada önerdiğim şey Amerikan futbolunu futbola kopyalamak değil; oradaki sarsılmaz takım kültürünü, psikolojik dayanıklılık anlayışını, disiplinini ve sorumluluk duygusunu futbolun modern ihtiyaçlarına uyarlamaktır. Bilimsel çalışmalar da gösteriyor ki takım dayanıklılığı yalnızca içi boş motivasyon konuşmalarıyla değil; takım kimliği, sorumluluk alma, birlikte hareket etme ve zor durumlara önceden hazırlanma gibi somut unsurlarla geliştirilebilir. Fenerbahçe'nin ihtiyacı olan asıl ilaç budur.
Avrupa'nın üst düzey kulüplerinde futbolcunun yalnızca teknik gelişimine bakılmıyor. Arkasında devasa bir profesyonel kadro (performans ekipleri, teknik analistler, maç analistleri, fiziksel performans uzmanları, spor psikologları, beslenme uzmanları ve oyuncu gelişim uzmanları) tek bir ortak hedef için, yani takımın performansını yükseltmek için çalışıyor. Fenerbahçe'de de bu yapının sürekli geliştirilmesi ve ölçülebilir hale getirilmesi gerektiğine inanıyorum. Bazıları “Bizim takımımızda zaten bunlar var” diyebilir; o halde şu soruyu sormak gerekir: Eğer bu kadrolar varsa, neden benzer kronik sorunlar yıllardır tekrar ediyor? Sorun yalnızca kadronun kalitesi değilse, kurulan sistemin çıktısı da ciddi şekilde ölçülmelidir. Sahaya çıkan oyuncular kendilerini birer “general” olarak görmekten vazgeçmeli, büyük bir ordunun görev bilinci yüksek birer askeri gibi hareket etmelidir. Kimse formadan ve kulüp kültüründen büyük değildir.
Staff: İdari Yapı ve Teknik Ekip Artık Sorgulanmalıdır
İsmail Kartal göreve geleli henüz yaklaşık iki ay olmuşken, sahadaki her yanlışı onun ya da yeni gelen yardımcı ekibinin sırtına yüklemek büyük bir haksızlık ve kolaycılık olur. Bu kulüpte uzun süredir görev yapan idari kadro, performans ekibi, analiz ekibi ve oyuncu ilişkilerinden sorumlu profesyoneller de mercek altına alınmalıdır. Çünkü aynı problemler teknik direktörler değişse de tekrar tekrar ortaya çıkıyorsa, “sorun sadece oyuncularda” demek kolaycılıktır. İdari ve teknik yapı; oyuncunun hazır olup olmadığını net bir şekilde görmeli, fiziksel düşüşü önceden tespit etmeli, rakibin oyun planını analiz etmeli, maç içinde alternatif çözümler üretmeli, oyuncuyla doğru iletişim köprüleri kurmalı ve disiplini sağlamalıdır. Eğer bu işlevler gerektiği gibi yapılmıyorsa, o zaman teknik yapılanmanın kendisi de kurumsal olarak değerlendirilmelidir.
Kaybetmeyi içinde kanıksayan, aynı hataların tekrarını engelleyemeyen ve oyuncularla sağlıklı iletişim kuramayan teknik ve idari yapıların da artık kendilerini sorgulama zamanı gelmiştir. Fenerbahçe'nin hem yurt içinde hem de yurt dışında yeni çalışma arkadaşları bulabilecek gücü ve vizyonu fazlasıyla vardır. Büyük kulüplerde başarı sağlamış performans uzmanları, elit teknik analistler, spor koçluğu fasilitatörleri, takım kültürü profesyonelleri ve tecrübeli iletişimciler bu yapıya dahil edilebilir. Ben kulüpte Orhan Zeki Ak gibi tecrübeli iletişimcilerin ve Nihat Mangura gibi futbol iletişimi alanında deneyimli isimlerin bu tür kurumsal yapılanmalarda değerlendirilmesinin hayati olduğunu düşünüyorum.
Bununla birlikte, iletişim kadrolarında görev alacak kişilerin yalnızca sosyal medya görünürlüğüne değil; gazetecilik, yazılı iletişim, kriz yönetimi, stratejik iletişim ve kurumsal sorumluluk gibi çoklu yetkinliklere sahip olması gerektiğine inanıyorum. Benim itirazım herhangi bir meslek grubuna değil; büyük bir spor kulübünün iletişim ve yönetim anlayışının yalnızca sosyal medya aktivizmi ve popülist görünürlük üzerinden değerlendirilmesinedir. Çünkü büyük bir kulübü yönetmek yalnızca futbolcu performansı konuşmak veya transfer söylentisi aktarmaktan ibaret değildir; satış, pazarlama, halkla ilişkiler, etkili konuşma, kriz yönetimi, geniş network, zaman yönetimi, stratejik düşünme, delegasyon, empati, çatışma çözümü, raporlama, denetim, motivasyon ve risk analizi gibi çoklu idari becerilere ihtiyaç vardır. Bir ekipte gerçek liderler, takım oyuncularını ancak bu şekilde aynı kutsal hedefe inandırabilir.
Antrenman sahasında, stat koridorlarında, soyunma odasında ve yedek kulübesinde uzun süredir görev yapan personelin performansı da bu süreçte sorgulanıp değerlendirilmelidir. Burada mesele asla kişileri hedef göstermek veya günah keçisi ilan etmek değildir; mesele görev bilincidir, oyuncu ilişkileridir, kulübenin disiplinidir, misyon ve vizyondur. Eğer bu alanlarda yıllardır çözülemeyen kurumsal problemler varsa, aynı yöntemlerle devam etmenin hiçbir mantıklı açıklaması yoktur.
Profesyonel hayatta tebdil-i mekân bazen gerçekten hayır getirebilir. Yeni bir dönem gerekiyorsa, Fenerbahçe'nin kurumsal ihtiyacına göre isimlerden bağımsız olarak yurt içinden veya yurt dışından yeni, dinamik çalışma arkadaşları kadroya dahil edilmelidir. Artık Fenerbahçe'yi yalnızca günlük sportif sonuçlar üzerinden yöneten sığ bir anlayıştan ziyade; sporun, motivasyonun, dünya spor trendlerinin, rakip analizlerinin ve kuramsal ilişkilerin merkezde olduğu profesyonel bir sistem kurgulanmalıdır.
İdari menajer, yardımcı antrenör, maç ve performans analisti, gol-taç-korner-kaleci uzmanları, gelişim ve fitness antrenörleri ile fizyoterapistler için bugün hem yerli hem yabancı nice nitelikli profesyonel bulunmaktadır. Harekette her zaman bereket vardır. Sürekli gezenlerden, küresel yenilikleri takip edenlerden ve başarının sektör fark etmeksizin nasıl inşa edildiğini araştıranlardan öğreneceğimiz çok şey var. Ayrıca şu anda kulüpte çalışan, yeni bir hedefe ve kendini yeniden ispat etmeye ihtiyaç duyan mevcut profesyonellere de naçizane tavsiyem şudur: Tebdil-i mekânda hayır vardır; bazen insanın vizyoner olarak gelişmesi için önce çalışma alanını değiştirmesi gerekir.
Basın İletişiminde Kurumsal Şeffaflık Şarttır
Bir başka önemli mesele de şüphesiz ki iletişim süreçleridir. Ben sorumluluk sahibi bir gazeteci olarak bunu özellikle önemsiyorum. Fenerbahçe'nin resmi basın iletişimi için kullanılan resmi bir bilgi iletişim veri akışı grubu var.
Bu grupta yaklaşık iki aydır hiçbir kurumsal iletişimin ve bilgilendirmenin yapılmıyor olması, bana göre ayrıca değerlendirilmesi ve açıklanması gereken kurumsal bir sessizliktir.
Fenerbahçe’nin büyüklüğünün en büyük nedenlerinden biri kulüp kültürüdür. Özellikle bu kültür herkese eşit, şeffaf, düzenli ve kurumsal iletişime dayanır. Bu nedenle İletişim Direktörlüğü kendi sorumluluk alanındaki bu süreçleri kurumsal standartlar çerçevesinde yeniden gözden geçirmesi ve varsa bu tür aksaklıkları gidermesi gerektiğine inanıyorum. Bu kesinlikle kişisel bir eleştiri değildir; kurumsal iletişim standardına yönelik rasyonel bir eleştiridir.
Performans Ölçüm Metriği Prensibi İşler Hale Getirilmelidir
Artık Fenerbahçe'de herkesin görevi; somut hedeflerle, gelen geri bildirimlerle, skor istikrarıyla ve kurumsal huzur endeksiyle ölçülmelidir. Bu performans takip sistemi sporcuya, teknik ekibe, performans ve analiz masasına, idari personele ve iletişim birimlerine harfiyen uygulanmalıdır. Saha kenarında teknik heyetin kontrolü dışında yaşanan disiplin zafiyetleri asla görmezden gelinmemelidir.
Örneğin, oyun haricinde kulübedeki bir oyuncunun gereksiz yere sarı kart görmesi gibi bir olay yaşanıyorsa, bunun neden kontrol edilemediği, sarı kartlı bir oyuncunun bu ruh haliyle oyuna alınmasının hangi sportif gerekçeye dayandığı ve bunun takım adına doğurduğu riskler kurumsal olarak analiz edilmelidir. Fenerbahçe artık hesap sorulan, ölçülen, kontrol edilen, denetlenen, disipline edilen ve net sonuç beklenen profesyonel bir kulüp olmak zorundadır.
Takım Olamayan Yıldızlar, Şampiyon Olamaz
Fenerbahçe'nin oyuncularına sadece taktik tahtasında değil, derin bir takım olma bilincinde de köklü bir eğitim verilmelidir. Kadrodaki oyuncular birbirlerinin rakibi değil, tamamlayıcısı olmalı; birbirlerinin performansını yükseltmeli, deneyimlerini paylaşmalı ve kişisel gelişimlerinde birbirlerine destek olmalıdırlar. Birbirlerinin açığını kapatmalı, arkasında durmalı ve asla birbirlerinin kuyusunu kazmamalıdırlar. Bir oyuncunun kötü performansı, diğerinin sığınacağı bir konfor alanı veya mazereti olamaz. Böyle ağır bir skorla biten maçın ardından sadece “yarın antrenman var” diyerek hayatı normale döndürmek yerine, takımın kendi içinde derinlemesine bir maç muhasebesi yapması gerekir.
Bir uzman koç eşliğinde oyunculara şu bilişsel sorular yöneltilmelidir:
“Ankara'da ne oldu? Bu krizle nasıl başa çıkıyorsun? Bu mağlubiyet sana nasıl hissettiriyor? Sen ne istiyorsun? Değişim için ne yapman gerektiğini düşünüyorsun? Neye ihtiyacın var ve sana nasıl yardımcı olabiliriz?”
Burada amaç asla oyuncuyu suçlamak değil, oyuncunun kendi profesyonel sorumluluğunu fark etmesini sağlamaktır. Böylece mücadeleci ruh, yalnızca teknik direktörün soyunma odasındaki konuşmasıyla değil, oyuncunun kendi bilinciyle de güçlenir. Bu hayati konuda, geçmiş yazılarımdan biri olan “Kaybeden Bir Takımı Nasıl Diriltebiliriz?” başlıklı çalışmamı da yakın zamanda güncelleyerek yeniden yayımlamayı planlıyorum.
En önemli hususlardan biri de oyuncuların ortak bir masada bir araya getirilmesidir. Futbolcuları yuvarlak masa etrafında birleştirerek, maç analizi dışında takım olarak nerede hata yaptıklarını konuşabilecekleri kurumsal bir sistem oluşturulabilir. Burada teknik ekip dışında görev yapan, sporcu psikolojisi ve takım gelişimi konusunda uzman profesyonel bir koçtan yararlanılmalıdır. Çünkü kimi 18, kimi 35 yaşında olsa da futbolcuların içinde farklı duygular, farklı deneyimler ve farklı karakterler vardır; önemli olan bunları yok saymak değil, doğru yönetebilmektir.
Spor Aklı Yönetime Hesap Verebilir Olması
Sporcuları yalnızca maddi unsurların veya bireysel konfor alanlarının dışına çıkarıp ortak bir hedefe yöneltmek sadece teknik direktörün tek başına yapabileceği bir iş değildir; seçilmiş yöneticiler de bu süreci tek başına çözemezler.
Yıllar öncesinden Yüzme Havuzunda Başkan Aziz Yıldırım’ın Vizyonuna, Kararlılığına ve Sevdasına şahit olmuş biri olarak söylüyorum. Aziz Bey’in Öz kaynak Yaratımı, Ekonomik Gelişim, Kaynakları Kullanma Yetisi Mali ve İdari açıdan vizyoner iletişim bakış açısında yer aldığı gibi, profesyonel sporcu yönetimi; teknik direktör, yönetim, psikoloji, performans, iletişim ve sportif yönetimin multidisipliner bir şekilde birlikte çalışmasını sağlamak için adım atması gerekmektedir.
Bu iş yalnızca kulübe destek veren psikologların da görevi değildir. Sporcunun güvenebileceği, saygı duyacağı ve performans gelişimine doğrudan katkı sağlayacak profesyonel bir koçluk ilişkisinin kurulması şarttır; Fenerbahçe'nin eksikliği ve kapanmayan asıl büyük açığı tam olarak burada gizlidir.
Özellikle profesyonel sözleşme ilişkileri ile sportif performans arasındaki dengeyi doğru yönetebilmek, oyuncuyu "mali emeklilik metaforuna" takılmaktan kurtarıp yeniden yarışmacı hale getirmek için bu süreç profesyonel kadrolarca yönetilmelidir. Tıpkı Jhon Durán örneğinde olduğu gibi, oyuncular zihinsel olarak motive edilmediğinde kulübe isteseler de tutamayacakları sözler verebilirler.
Hatta gerekirse oyuncuların finansal yatırımlarında bile onlara yol gösteren bir kurumsal rehber olunmalıdır. Fenerbahçe’nin en temel gereksinimlerinden biri de doğru oyuncu tercihinin anlık şartlarla değil; sakatlık geçmişinden takım uyumuna kadar ölçülebilir kriterleri içeren yasal datalarla yapılmasıdır; burada hedef transferdeki hata oranını en aza indirmektir. Futbolcuya aşılanması gereken şey suçlama değil, sorumluluktur. Ve bir takım arkadaşının diğerine söyleyebilmesi gereken en önemli cümle şudur:
“Sen düştün, ben seni kaldıracağım.” İşte takım tam olarak budur.
Çünkü şampiyonluk, 11 pahalı yıldızın aynı formayı giymesi değildir; şampiyonluk, her maçta farklı isimlerden oluşsa dahi O 11 futbolcunun aynı hedef için birbirine gözü kapalı güvenmesidir.
Fenerbahçe'nin Hedefi Belli
Fenerbahçe taraftarından artık sabır isteyenlerin önce kendilerine şu soruyu sormaları gerekiyor: Sabır ne için? Şampiyonluk için mi, yoksa başarısızlığın kurumsallaşıp normalleştirilmesi için mi? Cevap gayet net ve açıktır: Fenerbahçe şampiyon olmak zorundadır. Seri galibiyetler almak, puan kayıplarını en aza indirmek ve derbilerde rakiplerine mutlak üstünlük kurmak zorundadır. Kendi oyun planını rakibin sonucuna göre değil, kendi kudretine ve gücüne göre belirmelidir. Sezon sonunda, o kupayı kaldırarak ŞAMPİYON olmak zorundadır.
Fenerbahçe'nin asırlık büyüklüğü, başarısızlığın normalleştirilmesi için kullanılabilecek bir mazeret kalkanı değildir. İsmail Kartal ve idari/teknik ekip de dahil olmak üzere herkes bu sorumluluğu kayıtsız şartsız kabul etmek zorundadır. Yapılacak ilk iş; sahadaki performans artışı, üst üste alınacak seri galibiyetler ve büyük bir ciddiyetle elde edilecek başarılı skorlarla bu büyük taraftara yeniden o sarsılmaz güveni vermektir. Yapılan hataları olgunlukla kabul etmek ve bundan sonra aynı hataların tekrarlanmayacağına dair açık bir irade ortaya koymak gerekir.
Ben artık Fenerbahçe'nin yalnızca iyi niyet beyanları değil, somut sonuçlar istediğine inanıyorum. Bu kulüp kaybetmeyi açıklayan, mazeret üreten değil; kaybetmemek için bilimsel sistem kuran bir kulüp olmak zorundadır. Hiçbir oyuncunun veya profesyonel çalışanın kişisel konforu, Fenerbahçe'nin geleceğinden ve milyonlarca Fenerbahçelinin mutluluğundan daha değerli değildir. Fenerbahçe'de çalışmak, yüksek bir performans ve net sonuç sorumluluğunu da beraberinde getirir. Sürdürülebilir başarı ve doğru çalışmalar her zaman takdir edilir; ancak alınamayan şampiyonluklar ve tekrarlanan başarısızlıklar karşısında herkesin kendi kurumsal sorumluluğunu sorgulaması ve rüştünü ispat etmesi gerekir.
• Kaybetmeyi dert etmeyenlerle,
• Kaybetmeyi yalnızca açıklamakla yetinenlerle,
• Aynı hataları tekrar tekrar yapanlarla,
• Oyuncu iletişimini doğru kuramayanlarla,
• Takımın psikolojik dayanıklılığını geliştiremeyenlerle,
• Disiplini ve performans standardını sürdüremeyenlerle,
• İletişimi kişiselleştirenlerle,
• Gelişimi ve değişimi reddedenlerle
Vedalaşma vakti gelmiştir.
Bu değişimler hem takımı rahatlatacak hem performansı zirve yaptıracak hem İsmail Kartal’a hedefleri için uygun zemin hazırlayacak hem yönetime rahat nefes aldıracak hem de taraftarı mutluluk şarkıları söylemeye teşvik edecektir.
BUGÜN, HEMEN ŞİMDİ!
Fenerbahçe'nin hedefi bellidir: ŞAMPİYONLUK.
Bunun dışındaki her hedef, bu formanın gerçek ağırlığının altında kalmaya mahkûmdur.
CİHAN FULSER
Danışman, Arş.Yazar, Radyocu,
MYK Koç, Konuşmacı, Gazeteci
