Eyüp sıradan bir semt değildir. Eyüp Sultan’ın manevi iklimi, türbeleri, camileri ve asırlık mezarlıklarıyla İstanbul’un en güçlü manevi hafıza mekânlarından biridir. İşte tam da bu nedenle insanın aklına şu soru geliyor:
Eyüp’ün tepesine, Türk kadını hakkında ağır ve tartışmalı ifadeler kullanan Pierre Loti’nin ismi neden veriliyor?
Evet, Pierre Loti Millî Mücadele yıllarında Türkiye’yi savunan yazılar yazdı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk de 1921’de kendisine bir teşekkür mektubu gönderdi. Bu tarihî gerçeği elbette inkâr etmiyoruz.
Ama bu teşekkür mektubunu ayrı bir yere koyalım.
Bir yabancı bizi bir konuda savundu diye, onun bizim toplumumuz ve özellikle Türk kadını hakkındaki bütün tasvirlerini kabul etmek zorunda mıyız? Değiliz!
Loti’nin eserlerinde Türk kadınının zaman zaman egzotikleştirildiği, harem ve mahremiyet üzerinden anlatıldığı ve ağır genellemelere yer verildiği görülüyor.
Benim itirazım tam da burada başlıyor.
Mesele Pierre Loti’nin Türkiye’yi sevip sevmemesi değil. Mesele, Eyüp gibi manevi değeri son derece yüksek bir yerde neden onun adının yaşatıldığıdır.
Üstelik kendi kültürümüzün büyük isimlerini düşündüğümüzde insanın zihninde başka sorular beliriyor:
Neden Pierre Loti Tepesi de Necip Fazıl Kısakürek Tepesi değil?
Neden Pierre Loti Tepesi de Nâzım Hikmet Tepesi değil?
Bu bir isim yarışı değildir. Necip Fazıl’ın ya da Nâzım Hikmet’in fikirlerinin tamamını benimsemek zorunda değiliz. Fakat kendi edebiyatımızın, düşünce dünyamızın ve kültürel hafızamızın büyük isimlerini kendi şehirlerimizde yaşatmayı neden tartışmayalım?
Pierre Loti’nin Türkiye’ye verdiği desteği de yazalım, Türk kadını hakkında söylediklerini de.
Çünkü artık bize anlatılan romantik hikâyelerin yalnızca güzel tarafına inanmak zorunda değiliz.
Eyüp’ün tepesinde bir yabancıya gösterdiğimiz vefayı, kendi kültürümüzün büyük isimlerine de göstermeyi düşünmenin zamanı gelmedi mi?
Ve belki de asıl soru şudur:
Kendi toprağımızın en güzel manzaralarını kimin adıyla hatırlayacağımıza artık biraz daha dikkatle bakmanın zamanı gelmedi mi?
