MARDİN - Türkiye'de 5174 ve 5362 sayılı kanunlara göre faaliyet gösteren, üyelerinden yasal zorunlulukla aidat ve tescil ücreti toplayan kamu niteliğindeki oda ve borsalar, usulsüzlük, liyakat ve şeffaflık tartışmalarıyla gündemde. Kanunda başkanlık süresine dair bir üst sınır bulunmamasını fırsat bilen bazı yapıların, kamu kaynaklarıyla finanse edilen bu kurumları adeta birer "aile işletmesine" dönüştürdüğü iddia ediliyor. Bunun en çarpıcı örneklerinin ise son aylarda Mardin’in Kızıltepe ilçesinde yaşandığı ileri sürülüyor.
37 YILLIK KOLTUK ÖNCE OĞULA, SONRA YEĞENE Mİ GEÇTİ?
İddialara göre, Kızıltepe Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası, kurulduğu 1989 yılından bu yana tam 37 yıl boyunca kesintisiz olarak Bedran Şahin tarafından yönetildi. Kamuoyundan adeta gizlenerek yapıldığı ileri sürülen Ocak 2026'daki kongrede, Bedran Şahin koltuğunu oğlu Bülent Şahin’e devretti.
Ancak "babadan oğula" geçen bu yönetim süreci uzun sürmedi. Aynı zamanda AK Parti İlçe Başkanı olan Bülent Şahin’in, partiden izin almadığı ve parti tüzüğüne aykırı hareket ettiği gerekçesiyle siyasi bir kriz yaşandığı iddia edildi. Bu gelişmelerin ardından Bülent Şahin, Haziran 2026'da sessiz sedasız görevinden ayrıldı ve koltuk bu kez öz yeğeni Önder Şahin’e devredildi. Kamuoyunun haberi olmadan gerçekleştiği öne sürülen bu "akraba arası" devir teslimler, "Bu kurumlar esnafın mı, yoksa bir ailenin mi?" sorusunu ve tepkileri de beraberinde getirdi.
TİCARET BORSASINDA NEPOTİZM İDDİASI: 11 PERSONELİN 10'U AKRABA!
Benzer bir yönetim modelinin Kızıltepe Ticaret Borsası’nda da hüküm sürdüğü ileri sürülüyor. Bülent Şahin’in amcası ve aynı zamanda kayınpederi olan mevcut başkan Mehmet Şahin'in 1997 yılından beri yaklaşık 30 yıldır kesintisiz olarak borsanın başında bulunduğu biliniyor.
Kurumun insan kaynakları tablosu ise liyakat tartışmalarını alevlendirecek nitelikte. İddialara göre, borsanın 11 çalışanından (2’si kadın) biri hariç tamamı yönetimle doğrudan yakın akraba bağlarına sahip kişilerden oluşuyor. Üstelik borsa giderlerinin aslan payının bu personellerin maaşları, özel sağlık ve eğitim gibi yan harcamalarına aktarıldığı da öne sürülen iddialar arasında.
GELİR ŞAMPİYONU NASIL BORÇ BATAĞINA SAPLANDI?
Kızıltepe Ticaret Borsası’nın internet sitesinde yayımlanan son resmi verilere göre (2024 Yılı Faaliyet Raporu), borsanın yıllık gideri 50 milyon TL’yi aşmış durumda. Rapordaki mali tablolar incelendiğinde, gelirlerin büyük bir kısmının personel ve yönetim giderlerine harcandığı görülüyor.
Bölge ticaretinin nabzını tutan ve Mardin’in en fazla gelirine sahip meslek kuruluşu olan borsanın, arka planda yapılan görüşmeler ve sızan bilgilere göre güncel borç yükünün ise 100 milyon TL’nin üzerinde olduğu belirtiliyor. Esnaftan ve tüccardan kanun gücüyle toplanan aidatlarla devasa bütçelere ulaşan bir kamu kurumunun, nasıl olup da borç batağına saplandığı bölgede ciddi bir şeffaflık krizine yol açtı.
ESNAF TEPKİLİ: "BİZ SİFTAH YAPAMAZKEN, BU PARALAR NEREYE GİDİYOR?"
Ekonomik darboğazlar mücadele eden yerel esnaf ise duruma tepkili. İsmini vermek istemeyen bir Kızıltepe esnafı, "Biz dükkânımızı açamaz, siftah yapamazken her yıl bu odalara zorunlu aidat ödüyoruz. Ödemediğimizde icra takibi başlatıyorlar. Bizden toplanan paraların kamusal hizmet yerine akrabalara maaş ve lüks harcama olarak gitmesini kabul etmiyoruz. Devletimiz burayı acilen denetlemeli" diyerek tepkisini dile getirdi.
TOBB VE TESK’E ‘SESİZ KALMA’ ELEŞTİRİSİ
Kızıltepe’deki bu iddialar, gözleri üst kuruluşlar olan Rifat Hisarcıklıoğlu başkanlığındaki TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği) ve Bendevi Palandöken başkanlığındaki TESK (Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu) yönetimlerine çevirdi. Bölge kamuoyu, üst birliklerin bu iddialara neden sessiz kaldığını ve denetim mekanizmalarının neden işletilmediğini sorguluyor. Uzmanlar ise acil bir yasal düzenleme çağrısında bulunuyor:
"Vergi toplar gibi aidat alan bu yapıların babadan oğula geçen bir saltanat sistemine dönüşmesi kamu vicdanını yaralamaktadır. Ticaret Bakanlığı müfettişleri acilen idari ve mali denetim başlatmalı, kanunda yapılacak bir düzenlemeyle de oda/borsa başkanlık sürelerine acilen en fazla iki dönem sınırı getirilmelidir."
