İnsanlık tarihinin en eski yerleşim havzalarından biri olan bu kutsal coğrafyanın doğal merkezi Midyat, “İl, İlçe” idari reform paketi kapsamında Güneydoğu Anadolu’nun en güçlü vilayet adayı olarak öne çıkıyor.
Ancak Midyat’ın il yapılması tartışması, Mardin idari dengeleri açısından son derece kritik bir konuyu da beraberinde getiriyor: Mardin’in Büyükşehir Statüsü.
VEYSİ ŞAHİN VE ÇEYREK ASIRLIK İL MÜCADELESİ: PARLAMENTO KÜRSÜSÜNDEN BELEDİYE BAŞKANLIĞINA BİR SEVDA
Midyat’ın bugün il olma kapısını ardına kadar aralaması, tesadüfi bir sürecin değil, çeyrek asra yayılan kararlı bir vizyonun ve siyasi mücadelenin eseridir.
Midyat Belediye Başkanı Veysi Şahin, henüz TBMM çatısı altında Mardin Milletvekili olarak görev yaptığı yıllarda (21. Dönem), Midyat’ın hakkı olan vilayet statüsünü kazanması için ilk yasal hamleleri başlatan ve kanun tekliflerini meclis gündemine taşıyan isim oldu. O dönemden itibaren parlamento koridorlarında, bakanlıklarda ve bürokraside Midyat’ın coğrafi, tarihi ve sosyo-ekonomik gücünü bıkmadan anlatan Şahin, kentin il yapılması talebini devlet hafızasına kazıdı.
Milletvekilliği döneminde yaktığı bu meşaleyi, Midyat Belediye Başkanlığı koltuğuna oturduktan sonra da söndürmeyen Veysi Şahin; kentin altyapısını, üst yapısını, tarihi dokusunu, restorasyon projelerini ve Organize Sanayi Bölgesi hamlelerini adeta bir "vilayet vizyonuyla" şekillendirdi.
"MİDYAT SADECE BİR HARİTA DEĞİŞİKLİĞİ DEĞİL, BİR BÖLGE VİZYONUDUR"
Midyat Belediye Başkanı Veysi Şahin, kentin il olma süreci ve gündemdeki tartışmalara ilişkin yaptığı geniş kapsamlı açıklamada şu ifadeleri kullandığı belirtildi:
"Midyat'ın il olması bizim için dün başlamış bir hayal veya anlık bir heves değildir. Yirmi birinci dönem Mardin Milletvekili olarak TBMM çatısı altında verdiğimiz ilk kanun teklifinden bu yana, bu kadim kentin hakkını teslim etmek için mücadele veriyoruz. Midyat; tarihiyle, mimarisiyle, binlerce yıllık hoşgörü iklimiyle ve çevresindeki ilçeleri besleyen sosyo-ekonomik gücüyle zaten fiilen bir il gibi yaşamaktadır.
Biz göreve geldiğimiz ilk günden itibaren tüm projelerimizi bir ilçe ölçeğinde değil, 'vilayet vizyonuyla' hayata geçirdik. Altyapıdan üst yapıya, tarihi dönüşüm projelerimizden Organize Sanayi Bölgemize, gençlik merkezlerimizden turizm yatırımlarımıza kadar her adımda Midyat’ı seksen ikinci il olmaya hazırladık.
Mardin merkezimizin büyükşehir statüsüyle ilgili çekinceleri de gayet iyi biliyor ve yakından takip ediyoruz. Midyat’ın il olması, Mardin’imizin gücünden eksiltmek anlamına gelmemelidir. Devletimizin akılcı ve kuşatıcı idari reformlarıyla, hem Midyat’ın hak ettiği vilayet payesine kavuşacağı hem de kadim Mardin’imizin büyükşehir imkanlarını koruyacağı hukuki ve idari formüllerin geliştirileceğine inancımız tamdır. Biz Tur Abdin’in kalbinden, bu medeniyet coğrafyasından tüm Türkiye’ye hizmet etmeye, üretmeye ve büyümeye hazırız. Karar yüce meclisimizindir, takdir devletimizindir."
MARDİN BÜYÜKŞEHİR STATÜSÜNÜ KAYBEDEBİLİR
Türkiye’deki mülki idare mevzuatına göre bir ilin Büyükşehir Belediyesi statüsünü koruyabilmesi için toplam il nüfusunun en az yediyüz elli bin olması gerekmektedir.
Bu durum, düzenlemenin sadece Midyat özelinde değil, tüm Mardin genelinde idari ve bütçe dengelerini baştan aşağı değiştireceğini gösteriyor.
İL OLMASI BEKLENEN DİĞER ADAY İLÇELER
Midyat ile birlikte idari haritanın güncellenmesi durumunda gündeme gelmesi beklenen diğer il adayı ilçeler şunlardır:
TUR ABDİN’İN MEDENİYETLERİ VE JEOPOLİTİK RUHU
Midyat, sıradan bir idari sınırın çok ötesinde; Asurlulardan Romalılara, Artuklulardan Osmanlı’ya uzanan derin bir medeniyet hafızasını temsil ediyor. Süryani kadim geleneklerinin dünyadaki en önemli manevi sığınağı olan kent, aynı zamanda Kürt, Arap ve Ezidi kültürlerinin yüzyıllardır harmanlandığı benzersiz bir hoşgörü vahasıdır.
ÜÇ YÜZ BİNLİK NÜFUSUN DOĞAL MERKEZİ
Midyat’ın il olma talebi yalnızca duygusal veya tarihsel gerekçelere dayanmıyor. Somut sosyo-ekonomik ve lojistik veriler, kentin halihazırda bir vilayet gibi işlediğini gösteriyor:
STK, KANAAT ÖNDERLERİ VE DİNİ CEMAATLER
Tur Abdin bölgesindeki sivil toplum kuruluşları, Süryani kadim cemaati temsilcileri ve oda başkanları, sürecin hem Midyat hem de Mardin merkez açısından hassasiyetle yönetilmesi gerektiğini belirtiyor:
"Tur Abdin, insanlığın ortak mirasıdır. Midyat’ın il yapılması bu kadim coğrafyanın UNESCO yolculuğunu hızlandıracak ve bölgeye doğrudan bütçe aktarımının önünü açacaktır. Sayın Veysi Şahin'in milletvekilliği döneminden bu yana sürdürdüğü kararlı mücadele ve vizyoner beyanatı bugün meyvelerini vermektedir. Mardin merkez açısından doğacak nüfus eksikliğinin ise özel bir kanuni idari düzenleme veya yasal eşik esnetmesi ile çözülmesi, her iki kentin de kazanmasını sağlayacaktır."
— Bölge STK ve Cemaat Temsilcileri
"TİCARET VE SANAT MARKA OLACAK"
Gümüşün incecik tellerle sanata dönüştüğü tarihi Çarşı’da ve taş atölyelerinde bayram havasında bir beklenti hakim. Telkâri ustaları, gümüşçüler ve turizm işletmecileri kararın kentin marka değerini katlayacağı görüşünde.
"İL PLAKASI TAŞIN KADİM KENTİNE YAKIŞACAK"
Süryani, Arap ve Kürt vatandaşların aynı kahvehanede sohbet ettiği Midyat sokaklarında heyecan dorukta. Gençlerin kendi doğdukları kentte geleceğe güvenle bakabilmesi, eğitim ve istihdam olanaklarına yerinde ulaşabilmesi için il kararı tarihi bir fırsat olarak değerlendiriliyor.
ANKARA'DAN GELECEK HASSAS KARAR BEKLENİYOR
Sadece binalardan ve yollardan ibaret olmayan; her taşı tarih, her sokağı efsane kokan Tur Abdin’in incisi Midyat, Veysi Şahin'in çeyrek asırlık emeği, köklü geçmişi, kozmopolit kültürü ve güçlü ekonomisiyle il olmaya hazır. Ancak Ankara'daki idari mimarların, Midyat'ı il yaparken Mardin'in büyükşehir statüsünü koruyacak hukuki bir formül üretip üretmeyeceği merak konusu. Şimdi tüm gözler meclisten çıkacak tarihi kararda.