Yerel demokrasinin bel kemiği, devletin vatandaşla temas eden ilk eli olan muhtarlar için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İçişleri Bakanlığı ve Türkiye Muhtarlar Konfederasyonu cephesinden gelen tarihi açıklamalar, modern ve işlevsel bir "Muhtarlar Yasası" ihtiyacını memleket gündeminin birinci sırasına taşıdı.
1830’dan Bugüne: Sandığın ve Vicdanın İlk Adresi
İçişleri Bakan Yardımcısı Bülent Turan, muhtarlık kurumunun 1829’daki kuruluşuna ve ilk seçimlerin yapıldığı 1830 yılına işaret ederek, zaman zaman ortaya atılan muhtarlıkların kapatılması tartışmalarına tarihi bir şerh düşüyor. Devlet felsefesinin merkezinde yer alan insanı yaşatma anlayışının muhtarlarla tecelli ettiğini vurgulayan Turan, şu sözlerle kurumun vazgeçilmezliğini ortaya koyuyor:
"Muhtarlık, bu devletin temel felsefesi olan 'İnsanı yaşat ki devlet yaşasın' anlayışının en temel yapı taşlarından biridir. Vali veya kaymakam mahalledeki fakiri, hastayı, çaresizi gözden kaçırabilir; ama muhtar bilmek zorundadır ve bilir. Muhtarlığı kapatma tartışması kadar abes bir şey bilmiyorum. 1830 yılında bu topraklarda henüz belediye başkanı, milletvekili seçimi yokken muhtar seçimi vardı."
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Net Talimat: Yapılanmayı Hemen Başlatın
Her fırsatta muhtarları devlet piramidinin temeli ve milletimizin nabzını tutan en güçlü halka olarak gören Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İçişleri Bakanlığı’na doğrudan talimat vererek tarihi bir reform sürecinin kapısını araladı.
Muhtarlıkların Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin dinamik ruhuna entegre edilmesi gerektiğini belirten Cumhurbaşkanı, reformun vizyonunu şu sözlerle çizdi:
"Muhtarlıklarımızın günümüz şartlarına ve gelecekteki ihtiyaçlarına göre yeniden yapılandırılmasına yönelik çalışmaları mutlaka gündeme alın. Böylece muhtarlıklarımızın da Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin dinamik yapısına uygun şekilde milletimize daha iyi, daha kaliteli hizmet verebilmesini sağlamayı hedefliyoruz."
Vaktiyle şahsına yönelik atılan "Muhtar bile olamaz" manşetlerini hatırlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Bizi namertlere değil; muhtarlarımıza sorun, milletimize sorun" diyerek muhtarlık kurumuna duyduğu sarsılmaz güveni bir kez daha ilan etti.
Sahanın Sesi Muhtarlardan Mesaj: "Hükümet Masasından Güçlü Bir Yasa Çıkacak"
Sürece ilişkin en somut ve sahayı temsil eden değerlendirmelerden biri de Türkiye Muhtarlar Konfederasyonu Genel Başkanı Kadir Delibalta’dan geldi. 11 yılı aşkın süredir bu düzenleme için yoğun bir mesai harcadıklarını ifade eden Delibalta, muhtarlığın kamu idaresindeki özgün konumuna vurgu yaptı:
"Muhtarlığın en büyük özelliği, teşekkür ile şikayet arasında bir makam olmasıdır. Doğruya teşekkür ederiz, eksiği şikayet ederiz. Hükümet masasından muhtarların yasasının çıkacağına tam anlamıyla inanıyoruz. Yasa üzerinde defalarca geçilerek son derece titizlikle hazırlandı. Türkiye genelindeki 50 bini aşkın muhtarımızın yetkilerinin artırılması, sosyal yardımların doğru adrese ulaşması ve mahalledeki toplumsal meselelerin çözümünde kilit bir rokle donatılması, kamu idaresini son derece rahatlatacaktır. Sorun çözen, çağdaş ve yetkili bir muhtarlık kanunu çıktığında halkımıza sunulan hizmetin kalitesi katlanacaktır."
Neden Güncel Bir Muhtarlar Yasası Şart?
Cumhurbaşkanımızın talimatı, Bakanlığımızın iradesi ve konfederasyonumuzun sahadan getirdiği katkılarla şekillenecek olan yeni yasal düzenleme; yalnızca bürokratik bir rötuş değil, mahalle ve köy yönetiminin dijital çağla, hızlı kararla ve güçlü yetkiyle buluşması anlamına geliyor.
Günümüze uygun bir Muhtarlar Yasası’nın getireceği tarihi kazanımlar şunlardır:
Sistemle Tam Uyum: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin getirdiği hızlı karar alma ve etkin bürokrasi çarklarına muhtarlıkların doğrudan eklemlenmesi.
Tek Çatı Altında Yetki Tanımı: Mülga kanunlar ve farklı mevzuatlara serpiştirilmiş yetkilerin, günümüz kent ve köy hayatının ihtiyaçlarına cevap verecek derli toplu tek bir kanunda toplanması.
Sosyal Yardımlarda Adil Kılcal Ağ: Mahallesindeki garip gurebayı, yetimi, hastayı en iyi bilen muhtarın; valilik ve kaymakamlık sosyal yardımlaşma mekanizmalarında resmi ve etkin bir karar ortağı kılınması.
Gelişmiş Özlük Hakları ve Teminat: Yerel demokrasinin bayraktarlığını yapan 50 bini aşkın muhtarımızın özlük haklarının, temsil güçlerinin ve sosyal güvencelerinin günümüz standartlarına kavuşturulması.
Afet ve Kriz Yönetiminde Dijital Muhtarlık: E-Devlet ile entegre, mahalle ölçeğinde anlık veri akışı sağlayan ve kriz anlarında hızlı koordinasyon kurabilen dijital altyapının yasal zemine oturtulması.
Mührünü 1830'dan beri taşıyan muhtarlık müessesesi, hayata geçirilecek bu yeni yasayla birlikte Türkiye Yüzyılı'nın vizyonuna yakışır bir güce ve dinamizme kavuşacaktır.